De mythe van melkwei

Gepubliceerd in het Nederlandse Tijdschrift tegen de Kwakzalverij (september 2007)

Melkwei, de mythe voorbij

Aan melkwei worden bijzondere eigenschappen toegekend. Het zou voor velen een wondermiddel zijn met zeer veel verschillende toepassingen. In diverse forums op het internet wordt door gebruikers de melkwei aangeprezen. Dit ”wondermiddel” helpt werkelijk overal tegen, als je de berichten moet geloven. Melkwei staat overigens beter bekend als Molkosan van Dr. Vogel. Last van je darmen? Drink elke morgen een glas water met twee eetlepels wei en je bent van de klachten af. Last van eczeem? Ga in een warm bad liggen waar melkwei aan toe is gevoegd. Stinkt je navel? Dep met onverdunde wei en weg is de onaangename geur. Het is inderdaad verbazingwekkend dat Melkwei de oplossing biedt bij zoveel uiteenlopende ziekteverschijnselen. Dit zijn nog maar een paar voorbeelden over het gebruik van melkwei. En er zijn er tientallen meer te vinden. Ik heb ze zoveel mogelijk voor U verzameld en op een rij gezet:

• Ontsmettingsmiddel
• Spoelmiddel of om te gorgelen
• Toevoeging aan warme baden bij eczeem of huiduitslag
• Drank bij koorts
• Gorgelmiddel bij bof: verdund
• Spoelmiddel bij vaginale ontsteking of witte vloed
• Preventieve behandeling bij neiging tot keelontsteking
• Reinigingsmiddel bij mondhygiëne
• Depmiddel bij eczeem of psoriasis
• Darmstimulerend en desinfecterend middel
• Bij herstel van de darmflora
• Verzorgingsmiddel voor haar (kale plekken, schimmelziekte)
• Middel tegen huidschimmel
• Middel tegen blaasontsteking
• Middel bij overbrenging van ziekten door dieren (onverdund uitwendig gebruiken)
• Middel om navel te zuiveren
• Depmiddel bij wratten
• Vervanger voor azijn
• Afwasmiddel
• Gewichtbeheersing
• Depmiddel bij kwallenbeten
• Dorstlesser
• Middel tegen roos
• Zuiverend voor gal en lever

Je zou onderhand gaan denken dat iedereen een grote fles in het medicijnkastje heeft staan. Maar dat is bij het gros van de huishoudens in Nederland niet het geval. De meeste gezinnen kunnen prima zonder Molkosan.
Als dit middel echt zo fantastisch zou werken, lijkt het mij logisch dat huisartsen er zeer over te spreken zijn en het regelmatig zouden aanbevelen. En dat is dus niet het geval. Sterker nog, de huisarts beveelt het nooit aan omdat hij het hele middel niet kent! Of omdat het voor deze kwalen eenvoudigweg niet de juiste medicatie is.

En ook dit blijkt op alle internetforums over dit onderwerp. Meestal heeft men het “van horen zeggen” van deze of gene en het daarna uitgeprobeerd. Nergens lees je dat iemand genezen is of dat zijn klachten zijn verminderd bij het gebruik van de wei. Hoewel sommigen er bij zweren en overtuigd zijn van de goede werking, is het nooit te achterhalen of het ook daadwerkelijk heeft geholpen. Maar opgewekt word er dan vermeld “baat het niet, schaadt het niet”. Hoe is het nu mogelijk dat sommige mensen er toch zo mee weglopen? Iemand die bijvoorbeeld erge last heeft van eczeem en al jaren bij een dermatoloog loopt zonder resultaat is natuurlijk bereid alles uit te proberen om er maar vanaf te komen.
Stel dat die persoon op een allergieforum leest dat je fijngeprakte ontbijtkoek, vermengd met drie druppels kokosmelk, onder je neus moet plakken om van je eczeem af te komen?
Dan zal hij, in zijn wanhoop, dit zeker gaan uit proberen. Want baat het niet, schaadt het niet. En stel nu dat toevallig de dag daarna zijn eczeem wat minder is. Bij eczeem is het een gebruikelijk verschijnsel dat het de ene dag erger is dan de andere. Natuurlijk zal hij dan roepen dat ontbijtkoek met druppels kokosmelk helpt! En dat is het begin van de vicieuze cirkel.
Iemand stelt per toeval de vraag welke ontbijtkoek hij gebruikt heeft. Laten we zeggen dat deze persoon: “merk X” noemt. De kans is dan groot dat anderen dit ook gaan proberen. Ook dat er forumdiscussies op gang komen over of het eten van ontbijtkoek van “merk X” misschien ook preventief tegen ernstige huiduitslag zou kunnen werken. Opnieuw onder het mom van baat het niet, schaadt het niet, probeert een ander dit uit en “denkt” dat zijn eczeem rustiger is geworden. De cirkel is rond en een fabel is geboren en binnen de kortste keren is fabrikant van “merk X” de grote winnaar in dit geval. Wellicht geeft dit ook te denken wat de uitwerking kan zijn van internetforums met ‘medisch’ getinte onderwerpen. Maar dit is exact de wijze waarop Molkosan aan zijn fameuze naam is gekomen.

Wat is nu eigenlijk melkwei?

De meeste mensen weten niet eens wat melkwei is en denken aan paardenmelk of geitenmelk, dit is echter volstrekt onjuist.
Wei of melkwei is de geelgroene vloeistof die bij de kaasbereiding ontstaat door het stremmen van de melk na toevoeging van stremsel. De vaste bestanddelen, de wrongel, blijven over nadat de wei is afgetapt. De wrongel wordt de kaas en het restproduct is de wei. Het bevat ongeveer 50% van de lactose, evenals de eiwitten, vitaminen en mineralen afkomstig van melk. Wei bevat nauwelijks vet. Kwark of platte kaas is wrongel die nog veel wei bevat. Het opkoken van de wei die overblijft van de kaasbereiding is ook een mogelijkheid. De wei bevat nog een aanzienlijk gehalte aan eiwit en ook enig vet en veel melksuiker. Het eiwit vlokt bij verwarming uit en vormt een koek, die tot kaas wordt samengeperst (voorbeeld Ricotta).
Door het indikken van wei wordt een pasta verkregen waarin de melksuiker enigszins is gecaramelliseerd. De verkregen pasta wordt afgetapt in vormen en stolt bij afkoeling (de Noorse ‘myse ost’ of weikaas). Een bijzondere vorm van myse ost is de ‘gjet-myse-ost’ of ‘Gudbrandsdalost’, waarbij het vetgehalte is verhoogd door toevoeging van geitenmelk. De samenstelling hangt af van de herkomst van de melk (geitenmelk, alpenmelk e.d.) In de natuurgeneeskunde is het een populair product. Wei wordt ook gebruikt als goedkope grondstof voor frisdrank, nl. Rivella en voor dierenvoeding. De laatste jaren wordt wei door de zuivelindustrie vaak gebruikt als goedkope vervanger van een gedeelte van de melk in vla. (Bron: Wikipedia)
Conclusie: Wei is in principe een dierlijk restafval als het niet in kaas is verwerkt. Melkachtig en lichtzuur vocht dat uit de wrongel geperst wordt en nog stoffen uit de melk bevat.

Molkosan

De in 1996 overleden homeopathisch arts Dr. A. Vogel, heeft dit restproduct, de wei, omgetoverd in het wonderbaarlijke middel Molkosan. Hij adviseert het voornamelijk voor een goede spijsvertering en goede stoelgang. Een liter is te koop voor ongeveer € 20,- bij de drogist. En dan praten we dus over een goedkoop afvalproduct! Volgens Vogel zou het uitstekend zijn voor een goed werkende darmflora. Dit door de natuurlijke ingrediënten en het rechtsdraaiende melkzuur. Dit kan wel kloppen, want voor kwark geldt tenslotte hetzelfde. Alleen is dat naar verhouding een stuk goedkoper. Sommige internetsites gaan zelfs een stapje verder door het aan te bevelen als een probiotica. Dit zijn over het algemeen de aanhangers van alternatieve geneeswijzen. Maar ook werkt de site van Dr. Vogel er zelf aan mee door het te aan te bevelen bij tal van klachten.
Op de homepage van Dr. Vogel kun je bij het aanbod van Molkosan rechtsboven klikken op
‘het bijzondere van Molkosan’. Daar staat de uitleg over de werking van Molkosan met een andere opmerkelijke bewering waar ik later op terug kom. Laten we nu eerst de darmflora onder de loep nemen.

Darmflora

Elk mens heeft in zijn darmen een groot aantal bacteriën. Zonder deze bacteriën is een gezond leven onmogelijk, want deze bacteriën helpen het voedsel te verteren zodat de voedingsstoffen kunnen worden opgenomen in ons lichaam. Een recente schatting van het aantal bacteriën dat de darm huisvest komt op een 400-tal soorten, die allen verantwoordelijk zijn voor specifieke processen die in de darm plaatsvinden. Al deze bacteriën samen noemt men ook wel ‘darmflora’.

De bacteriën in onze darmen hebben een aantal belangrijke functies:
• verteren van voedsel;
• bevorderen de opname van mineralen, voornamelijk calcium;
• beschermen van de darmwand tegen ’slechte’ micro-organismen;
• bevorderen van de immuun-respons;
• produceren van vitamines;
• verbeterde van de stoelgang;
• afbreken van lactose, van belang bij lactose-intolerantie.

Regelmatig producten op je menu die met behulp van bacteriën, gisting en schimmels zijn gemaakt, (melkzuur) ondersteunen een gezonde darmflora. Bijvoorbeeld (biologische) yoghurt, karnemelk, kwark, zuurdesembrood en zuurkool. Melkzuur wordt aangeduid als linksdraaiend en rechtsdraaiend. De naam komt van het effect dat deze melkzuren geven als ze onder de microscoop worden bekeken door een lichtstraal. Bij linksdraaiend melkzuur buigt de straal naar links af, bij rechtsdraaiend naar rechts. Rechtsdraaiende melkzuren worden in het lichaam iets gemakkelijker afgebroken dan linksdraaiende. Daarom noemen sommigen deze bacteriën “gezonder”. Voor een normaal gezond lichaam maakt dit onderscheid niet veel uit. De lichtere verteerbaarheid van rechtsdraaiend melkzuur kan wel van belang zijn voor baby’s en heel jonge kinderen.
Melkzuren komen dus voor in zuivel. Het omzetten van melksuiker in melkzuur noemen we fermentatie. Laten we de yoghurt er eens uitlichten: Yoghurt is een gefermenteerd melkproduct. Het is melk die door de werking van bepaalde bacteriën tot stremming wordt gebracht. In feite wordt de melk verzuurd door er een "yoghurtcultuur" aan toe te voegen.
Deze yoghurtcultuur bestaat uit een mengsel van twee bacteriën:
Lactobacillus bulgaricus en Streptococcus thermophilis.
Deze yoghurtbacteriën moeten tot op het moment van verbruik in aanzienlijke hoeveelheden nog levend aanwezig zijn. Al met al is het duidelijk dat yoghurt ons heel wat meer te bieden heeft dan Molkosan. Yoghurt is heel licht verteerbaar en uitstekend voor de darmflora!

Probiotica

Probiotica komen van nature voor in verzuurde producten, zoals yoghurt, kwark en bijvoorbeeld ook zuurkool. Echter, door de toenemende industriële bereiding van deze producten, bevatten niet alle verzuurde producten in deze tijd ook nog daadwerkelijk voldoende melkzuurbacteriën.
Vanwege de huidige trend op het gebied van gezondheid met betrekking tot de darmflora, zijn sommige fabrikanten begonnen met het toevoegen van deze goede melkzuurbacteriën bacteriën. Producten die deze melkzuurbacteriën bevatten zijn bijvoorbeeld Vifit, Yakult, maar ook Biogarde. Ook sommige hypoallergene kindervoedingen bevatten nu probiotica. Biogarde bijvoorbeeld is een zuivelproduct waarbij tijdens de bereiding gebruik gemaakt is van rechtsdraaiende melkzuurbacteriën. Deze zorgen ervoor dat de smaak en de structuur afwijken van die van bijvoorbeeld ‘gewone’ yoghurt.
Overigens mag de benaming Biogarde (zonder de toevoeging yoghurt) alleen gebruikt worden als het desbetreffende product met een speciale zwitserse cultuur gemaakt is.
Let overigens op bij grote hoeveelheden melkzuur. Er kan een te grote verandering van de chemische balans in het lichaam plaatsvinden. De zuurgraad van het lichaam is van invloed op vele processen, waaronder de aminozuurzout stofwisseling. De gevolgen daarvan zijn op dit moment onduidelijk en er zijn tegenstrijdige berichten. Zo lijkt de kans op nierstenen door veel melkzuur toe te nemen en de kans op kanker (door veel karnemelk en yoghurt) fors af te nemen.

Dr. A. Vogel

Wat zegt Dr.Vogel zelf over Molkosan?

Vogels Molkosan:
Molkosan is een honderd procent natuurlijk product dat is bereid uit gezuiverde en geconcentreerde melkwei van verse Zwitserse alpenmelk.

Molkosan is een probate dorstlesser en ideaal bij de maaltijd.
1 á 2 eetlepels Molkosan op 1 glas mineraalwater, desgewenst op smaak gebracht met wat honing of vruchtensap, en u heeft een heerlijke drank! Lekker bij of na de maaltijd.

Molkosan ondersteunt de darmflora.
Een goede darmflora bevordert de spijsvertering en stimuleert de natuurlijke afvoer van afvalstoffen. Dit zijn belangrijke eigenschappen bij het behouden van een optimaal gewicht.

Molkosan in sla en salades.
Met z'n friszure smaak is onverdunde Molkosan een goede basis voor salades en dressings.

INGREDIËNTEN.
Gefermenteerd melkweiconcentraat van Zwitserse herkomst, voedingszuur: melkzuur, moutextract.
Molkosan bevat van nature o.a. 4% lactose. Bij lactose intolerantie (het niet verdragen van melksuiker) wordt consumptie daarom afgeraden.

Voedingswaarde per 100 ml Molkosan:
• energie: 264 kJ/62 kcal
• eiwit: 0,1 g
• koolhydraten: 14,5 g
• vet 0,1 g
• natrium 0,07 g
• D-melkzuur: 1,2 g
• L-melkzuur: 6,2 g
• PH: 2,6

( Bron, Hompage Dr. Vogel)

Gezien bovenvermelde toepassingen lijkt het slechts een alternatief voor citroensap of azijn. Het smaakt onverdund erg zuur dus voegt Vogel er de zoetmaker moutextract aan toe.

Op de website van Dr. Vogel wordt het gebruik van Molkosan sterk gepromoot. Bij tal van ongemakken wordt Molkosan aanbevolen. In de beschrijving van het product zelf echter, wordt met geen woord gerept over de vermeende fantastische werking die Molkosan bij specifieke klachten zou hebben. Vogel claimt dat Molkosan de darmflora ondersteunt, de stofwisseling bevordert en meer energie en vitaliteit geeft, maar op geen enkele wijze wordt, zoals bij zijn andere producten, de specifieke toepassing en werking bij diverse kwalen vermeld.
De reden is voor de hand liggend: Omdat het niet hard te maken is dat Molkosan welke klacht dan ook zal verminderen.
Vogel pakt het slim aan; het verbruik van het dure homeopathische ‘wondermiddel’ Molkosan wordt gestimuleerd door het aan te bevelen bij tal van lichamelijke klachten.
Is dit ook onder het mom van ‘’Baat het niet, schaadt het niet’’ en zolang ik er goed aan verdien is het prima?

Onder “het bijzondere van Molkosan” op de site, staat nog iets zeer opmerkelijks.

Citaat Dr. Vogel:

“Bovendien bevat Molkosan orootzuur, een stof die mede verantwoordelijk is voor de heilzame invloed van melkwei. Orootzuur vormt namelijk een belangrijke bouwstof van de celkernen van ons lichaam. De miljoenen cellen van ons lichaam vernieuwen zich voortdurend. Om goed te kunnen functioneren, heeft de celkern orootzuur nodig en dit is in geconcentreerde vorm in Molkosan aanwezig”.
De Maastrichtse toxicoloog en voedseldeskundige prof. Aalt Bast zegt dat hij wat allergisch wordt van Dr.Vogels bewering.'' Bast noemt orootzuur een “onzin-vitamine. Net als B4, B17 en B15, dat zijn geen echte vitamines. Vitamine C is een echte vitamine. Als je die niet binnenkrijgt, riskeer je scheurbuik. Een stof is pas een vitamine als je er niet zonder kunt. Orootzuur heb je niet echt nodig”. Toch kan het geen kwaad om orootzuur of B13 binnen te krijgen, vult Bast aan.
Het kan geen kwaad om orootzuur binnen te krijgen? En niemand heeft het echt nodig! Dat staat lijnrecht tegenover hetgeen Dr. Vogel beweert. Beveel een onbekende stof aan als onontbeerlijk voor de celkernen van het menselijk lichaam! Een mooi verkooppraatje maar wel nonsens! Want ook artsen in de alternatieve wereld hebben hun mening over Molkosan. Dokter Charles Lebaigue, emeritus hoofddocent aan de Universiteit Antwerpen en psychotherapeut in ruste die zich later bekeerde tot de holistische geneeswijze zegt over melkwei/ Molkosan bij een vaginale schimmelinfectie: Keukenazijn werkt net zo efficiënt! Voor de goede orde, dit wordt gezegd door een professor uit de reguliere medische wereld, die tevens de holistische geneeswijze aanhangt.

Azijn en citroenzuur

Azijn wordt al gebruikt sinds dat de mensen wijn drinken. Dit komt door het feit dat wijn wordt gemaakt uit suikerhoudende vloeistoffen met gistcellen erbij. De azijnzuur bacteriën zetten uiteindelijk de alcohol om in azijnzuur. Als men wijn lang in de openlucht liet staan, werd de wijn langzamerhand zuurder. Het Franse woord voor azijn is ook vinaigre, wat letterlijk ‘zure wijn’ betekent. Deze azijn staat in Nederland trouwens bekend als wijnazijn. Later bleek dat, als je voedselproducten in deze zogenaamde zure wijn legde, de voedselproducten langer houdbaar bleven (bijv. zuurkool). Dit bleef tot ver in de middeleeuwen een van de belangrijkste methoden om voedsel langer houdbaar te laten blijven; ideaal voor een lange reis of bij warm weer. Azijn kon zelfs, als het onverdund was, dienst doen als heel goede dorstlesser! Azijn werd niet alleen gebruikt voor het conserveren van voedsel maar ook om bv. wonden sneller te laten genezen. Dit werd door middel van afkoeling en behandeling met azijn gedaan. Azijn werd voorgeschreven als goede bestrijder tegen bronchitis en darmklachten.
Tevens werd azijn gebruikt voor de huidverzorging en als schoonmaakmiddel. (Dit laatste is nog steeds een toepassing van azijn.) De Franse scheikundige bioloog Louis Pasteur kwam erachter hoe wijn nu werkelijk in azijn veranderde. Hij ontdekte namelijk de azijnbacteriën. Dit zijn micro organismen die de alcohol opnemen uit wijn en deze omzetten in azijnzuur.

Citroenzuur is een zwak organisch zuur. Het komt in citrusvruchten voor en is een natuurlijk conserveermiddel en antioxidant. (Bron Wikipedia)

We kennen allemaal nog wel een aantal overgebleven ouderwetse huismiddeltjes van onze oma’s en onze moeders. De meest bekende waarschijnlijk; bij een muggenbeet deppen met azijn. De pijn en de jeuk verdwijnen. Vrouwen gebruikten vroeger tegen een vaginale schimmelinfectie yoghurt. Tegenwoordig wordt azijn aanbevolen. En wat te denken van een beginnende keelontsteking? Gorgelen met citroensap. Dit alles heeft te maken met het verhogen van de zuurgraad om de ziekmakende bacteriën te doden.
Verder kennen we nog:
• Blaasontsteking: zuurgraad verhogen door citroen te drinken.
• Roos in je haar: met citroen of azijn naspoelen
• Gebeten door een insect of kwal: azijn en de pijn verdwijnt
• Jeuk na insectenbeten: azijn.
• Voetschimmel: azijn
• Afslanken: drink 2 delen water met 1 deel azijn gemengd.
• Azijn werkt in combinatie met groene zeep ook tegen hoofdluis
• Azijn helpt tegen brandnetelwonden

Conclusie

Samenvattend mogen we dus stellen dat alle goede eigenschappen van Molkosan terug te vinden zijn in een goedkope fles keukenazijn. Vogel zegt op zijn site dat Molkosan een goede vervanger is voor azijn! Laat ik het dan nu omdraaien: Azijn is een zeer goedkope vervanger voor het dure Molkosan! Wat nog steeds een goedkoop restproduct is en duur wordt verkocht. Het feit dat Molkosan én azijn én citroenzuur soms een kwaal kunnen verlichten komt door het feit dat ze alle drie de zuurgraad verhogen. Door het verhogen van de zuurgraad worden bacteriën gedood. Maar ook afwasmiddel wordt genoemd in het rijtje. Niet zo gek als je bedenkt dat aan afwasmiddel regelmatig citroen wordt toegevoegd, voor het ontvettende effect en de glanzende werking. De ramen met water en een scheut azijn naspoelen om ze glanzend en streeploos te krijgen is opnieuw zo’n voorbeeld.

Molkosan van Dr. Vogel heeft dus dezelfde werkzame stof als azijn en citroenzuur.
Molkosan kan bepaalde klachten verlichten, precies zoals het oude bekende huismiddeltje azijn! Dr. A vogel geeft het op zijn eigen website zelf heel fraai weer: Een kwallenbeet kan men het beste behandelen met azijn of verdunde Molkosan! Wat neemt u mee naar het strand?
En mocht een stinkende navel na het gebruik van azijn of Molkosan nog steeds problemen geven dan heb ik nog wel een oude grootmoederstip die altijd werkt:

Gebruik een washandje met water en zeep!